HAZIR BETON TANIMI

Dünyanın bütün gelişmiş ülkelerinde, en yaygın olarak kullanılan yapı malzemesi olan beton, çimento, su, agrega, kimyasal ve/veya mineral katkı maddelerinin uygun ve gerekli oranlarda homojen bir şekilde karıştırılmalarıyla oluşan, taze haldeyken plastik kıvamda olup şekil verilebilen ve zamanla sertleşerek yüksek basınç dayanımı kazanan bir malzemedir.



HAZIR BETON BİLEŞİMİ

Betonu teşkil eden en önemli madde, bağlayıcı olan çimentodur. Çimento, su ile kimyasal reaksiyona girerek agrega tanelerini bağlar. Agrega, betonun ağırlıkça yaklaşık % 75'ini meydana getirir. Tane boyutuna bağlı olarak iri ve ince diye isimlendirilir. İri veya kaba agrega çoğu zaman taş ocaklarından kırma suretiyle elde edilebildiği gibi tabii olarak da bulunabilir. Dikkat edilecek husus, zararlı maddelerden temiz olmasıdır. Bu zararlı maddeler yumuşak taneler, kil, çözülebilir tuzlar ve organik maddeler olabilir.

Kum veya ince agrega, silika veya kalker ihtiva eden tabii olarak parçalanmış malzemenin elenmesi ile elde edilebildiği gibi, kayalardan kırma ve öğütme suretiyle de elde edilebilir. Betonu teşkil eden diğer önemli bir madde de sudur. Suyun zararlı madde ihtiva etmemesi gerekir. Genellikle içilebilen su yeterlidir.

Çimento, agrega ve sudan başka betona bazı katkı maddeleri de karıştırılabilir. Bunlar, su ilavesinden önce veya sonra konulabilirler. Katkı maddeleriyle, betonun işlenebilme özelliği, dayanıklılığı, mukavemeti arttırabildiği gibi, sertleşmeyi geciktirebilir veya çabuklaştırabilir. Bunun yanında ısı genleşme ve geçirgenliği de beton katkı maddeleriyle kontrol edilebilir. Betonun içinde milyonlarca mikroskobik hava kabarcığı meydana getiren katkı maddeleri de mevcuttur. Karışımın su ihtiyacını azaltan katkı maddeleri, portland çimentosu taneciklerini elektrikle yükleyerek birbirlerinden ayırır ve daha homojen bir karışım meydana getirerek su ihtiyacını azaltırlar.

HAZIR BETON ÜRETİMİ

Hazır betonun üretiminde kullanılacak, doğru seçilmiş malzemelerin (çimento, agrega, su, katkı) kalitelerini ve birbirlerine uyumunu incelemek için laboratuvar deneyleri yapılır. Bu deneylerden geçen malzemelerde zamanla olumsuz değişiklikler meydana gelmesinin önlenmesi için sürekli kalite denetimi yapılmalıdır.

Hazır betonun üretim süreci, santral operatörünün üretilecek betonu tanımlayan formülün numarasını belirleyip, bilgisayar sistemini işletmesiyle başlar. İlk komuttan sonra, ayrı bölmelerde stoklanmış bulunan agrega, çimento ve kimyasal katkı aynı anda tartılır. Daha sonra tartılmış agrega bant ile taşınarak panmikser kazanına aktarılır. Bu sırada çimento, su ve kimyasal katkı maddesi de kazana aktarılır ve karıştırılır.

Bir harman betonun hacmi santraldan santrala değişmekle birlikte, genellikle 1 - 3 m3 'tür. Santralda karışma süresi de harman hacmiyle orantılı olarak standartlar tarafından belirlenmiştir. Yeterince karıştırılmış olan harman, transmiksere boşaltılır, dolum tamamlanıncaya kadar aynı işlem devam eder.

HAZIR BETON DÖKÜM İŞLEMLERİ

Karışımın homojen bir şekilde elde edilmesinden sonraki yapılan iş, bunun yerleştirilmesidir. Eğer hazırlanan karışım döküm yerine yakın değilse bunun bu yere iletilmesi gerekir. Bu işlem araba ve kova veya pompa kullanılarak da gerçekleştirilebilir. Kalıba yerleştirilen karışımda bulunan hava kabarcıkları titreştirici kullanılarak çıkarılabilir ve betonun iyi yerleşmesi sağlanabilir. Küçük işlerde, şişleme de tatbik edilebilir. Titreştirme, dış merkezli bir kütlenin bir eksen etrafında döndürülmesi suretiyle elde edilir. Bu vibrasyon denilen titreştirme, beton içinde yapılabildiği gibi, kalıbın titreşimiyle de elde edilebilir.

Betonun elde edilmesinde en son adım, dökülmüş betonun bakımı ve sertleşmesidir. Sertleşme portland çimentosunun hidratasyonu, su ile kimyasal reaksiyona girmesi sonucu meydana gelir. İlk günlerde nemli şartların belirli süre devam ettirilmesi önemlidir. Bunun için betonun dış yüzü, su ile ıslatılabileceği gibi, nemli örtüler de kullanılabilir. Tam hidratasyonun elde edilmesi için çimento türü ve sıcaklığa bağlı olarak uzun bakım süresine ihtiyaç duyulabilir. Çoğu hallerde yedi gün kafidir. Genellikle betonun suyunun buharlaşması sonucu sertleştiği zannedilir. Gerçekte bu doğru değildir. Su olmaksızın ne hidratasyon ne de sertleşme olabilir. Su, çimentonun hidratasyonu sonucu kaybolur ve ancak fazla suyun buharlaşmasına müsaade edilebilir. Betonun geçirdiği devrelerdeki kimyasal reaksiyonlar oldukça karmaşıktır.

Artık üretilen betonlarda oluşan sorunlar nedeni ile üretilen katkı malzemeleri kullanılmaktadır. Bu katkılar hem betonun mukavemetini yükseltip suyun zararlarından korur hem de katkının kıvamına göre akışkan ya da donuk olmasının ayarlanmasını sağlar.

HAZIR BETONUN KOROZYONU

Betonun korozyonuna çoğunlukla dış ortamdaki agresif öğeler neden olurlar. Bunun yanında betonu oluşturan bileşenlerin de bazı durumlarda tepkimelere girişmesi olasıdır. (Alkali - Agrega tepkimesi gibi) Bu tür iç korozyon olayları dış ortama bağlı olarak şiddetlenebilir.

Betonun doğal kimyasal zararlara karşı dayanıklı olması, fizikokimyasal dış etkenler sonucu niteliklerini kaybetmemesi gerekir. Bunun için yeterli kimyasal dayanıma (dayanıklılığa) sahip bulunması istenir. Çimentoyla yapılmış herhangi bir elemanın çimentoyla yapmış olduğu reaksiyon sonucunda zamanla mukavemeti artacağına azalmamalıdır.

Beton çeşitli zararlı etkiler altında bir takım kimyasal reaksiyonlar nedeniyle sahip olduğu mukavemeti zamanla kaybedebilir. Bu durumda yapı betonun maruz kaldığı kuvvetlere dayanamamanın bir sonucu olarak, kısmen veya tamamen yıkılır veya kullanılamaz hale gelir.

Fiziko - kimyasal bir süreç olan Karbonatlaşma ise ortamın alkalinitesini düşürerek koruyucu oksit tabakasının tahrip olmasına neden olur. Betonun alkalinitesi, hidrate olmuş çimentonun içerdiği Ca (OH)2 ile sağlanır ve pH12 civarındadır. Ancak Ca (OH)2 zamanla havadaki CO2 ile reaksiyona girerek CaCO3'e dönüşür ye pH8'in altına düşebilir. Atmosferdeki miktarı hacimce %0.03 olan C02'nin kırsal bölgelerde bile karbonatlaşmaya olan etkisi söz konusudur. CO2 konsantrasyonu arttıkça karbonatlaşma oranı artmaktadır. Karbonatlaşma derinliğinin birkaç mm ile sınırlı olduğu bilinmesine karşın kusurlu betonda, herhangi bir mekanik zorlama olmaksızın çatlaklar oluştuğundan, karbonatlaşma derinliğinin 10 cm' den fazla olduğu tespit edilmiştir.

BETON SINIFLARI

Betonun standart basınç dayanımı 28 gün boyunca 20°C sıcaklıkta ve %100 nemli ortamda kür edilen, çapı 150 mm, boyu 300 mm olan silindir numunelerin eksenel basınç altındaki dayanımı olarak tanımlanır. Gerilme cinsinden ifade edilen dayanım, kırılma yükünün, silindir alanına bölünmesi ile elde edilir. Beton sınıfları concrete = beton kelimesinin baş harfi olan "C" ile ifade edilir. Örneğin C20, 28 günlük karakteristik basınç dayanımı 20 MPa yani 200 kgf/cm² olan betondur.

Beton Kategorileri Beton Sınıfı Çimento Sınıfı Kıvam Sınıfı
Grobetonlar GRO 150 CEM I 42.5R S1-4
GRO 200 CEM I 42.5R S1-4
GRO 250 CEM I 42.5R S1-4
Standart Betonlar C8/10 CEM I 42.5R S1-4
C12/15 CEM I 42.5R S1-4
C16/20 CEM I 42.5R S1-4
C20/25 Normal CEM I 42.5R S1-4
C20/25 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C20/25 Dmax CEM I 42.5R S1-4
C20/25 Tünel CEM I 42.5R S1-4
C20/25 İnce CEM I 42.5R S1-4
C25/30 Normal CEM I 42.5R S1-4
C25/30 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C25/30 Dmax CEM I 42.5R S1-4
C25/30 Tünel CEM I 42.5R S1-4
C25/30 İnce CEM I 42.5R S1-4
C30/37 Normal CEM I 42.5R S1-4
C30/37 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C30/37 Dmax CEM I 42.5R S1-4
C30/37 Tünel CEM I 42.5R S1-4
C30/37 İnce CEM I 42.5R S1-4
C35/45 Normal CEM I 42.5R S1-4
C35/45 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C35/45 Dmax CEM I 42.5R S1-4
C35/45 Tünel CEM I 42.5R S1-4
C35/45 İnce CEM I 42.5R S1-4
C40/50 Normal CEM I 42.5R S1-4
C40/50 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C40/50 Dmax CEM I 42.5R S1-4
C40/50 Tünel CEM I 42.5R S1-4
C40/50 İnce CEM I 42.5R S1-4
C45/55 Normal CEM I 42.5R S1-4
C45/55 Brüt CEM I 42.5R S1-4
C50/60 Normal CEM I 42.5R S1-4
C50/60 Brüt CEM I 42.5R S1-4
Yüksek Mukavemetli Betonlar C55/67 CEM I 42.5R S1-4
C60/75 CEM I 42.5R S1-4
C70/85 CEM I 42.5R S1-4
C80/95 CEM I 42.5R S1-4
Şap Betonları ŞAP 200 CEM I 42.5R S1-4
ŞAP 250 CEM I 42.5R S1-4
ŞAP 300 CEM I 42.5R S1-4
ŞAP 350 CEM I 42.5R S1-4
Kendiliğinden Yerleşen Beton F1 CEM I 42.5R F1
F2 CEM I 42.5R F2
F3 CEM I 42.5R F3
F4 CEM I 42.5R F4
F5 CEM I 42.5R F5
F6 CEM I 42.5R F6
Sıvalar Hazır yaş sıva CEM I 42.5R S1-4